>Sincfala Museum van de Zwinstreek
Sincfala,
Museum van de Zwinstreek
HomeActiviteitenActiviteiten 2016

Activiteiten in 2017

Anekdotes met Arnold Roels in Museum Sincfala

::cck::44843::/cck::
::introtext::::/introtext::
::fulltext::

arnold roelsNaar aanleiding van de overzichtstentoonstelling in Sincfala en het populaire boek 'Cafés en middenstand in Heist' kunt u op zondag 18 december van 15 tot 17.30 uur gratis in Museum Sincfala komen luisteren naar anekdotes van Arnold Roels.  

Oud-brouwer Arnold is nog steeds gepassioneerd door brouwerijen en in de geschiedenis van de vele cafés die Heist vroeger rijk was.  In 2013 schreef hij de brochure 'Brouwerijen, Cafés en uitbatingen in Heist-Duinbergen'.  

Arnolds vader lag aan de basis van de naamgeving Stella Artois.  

Anekdotes

Een anekdote zoals die van -Alies van den Aaps- van café London is een gekende anekdote van Arnold Roels. 

Café London was vooral een druk bezocht volkscafé wanneer het op dinsdag markt was of tijdens andere feestelijkheden.  Alies was altijd goedgezind op zo'n dagen maar ze had nooit geen tijd om haar papierengeld in haar kassa op te bergen; daarom frommelde ze het geld en stak het zo in haar schortzakken weg.  Als je de volgende dag ’s morgens een koffie ging drinken bij Alies, zag je haar in de keuken geldbriefjes strijken opdat ze met mooi geld naar de bank zou kunnen gaan...  

Deze anekdote en vele andere zullen zondag over de tongen rollen.  Kom dus zeker eens langs!

Waar: Tentoonstellingszaal Museum Sincfala
Wanneer: zondag 18 december van 15 tot 17.30 uur
Toegang gratis

 

::/fulltext::

Continue Reading

Presentatie in Scharpoord: “Leven in bezet Knokke en Heist”

leven in bezet knokke heistOp dinsdag 25 oktober om 14u30 en om 19u kun je in Cultuurcentrum Scharpoord een gratis presentatie bijwonen over de 2de Wereldoorlog en haar invloed op de bewoners van Knokke en Heist.  33 getuigen werden geïnterviewd en vertellen over hun ervaringen 75 jaar geleden.  Niet alleen de bezetting komt aan bod, ook de vlucht, liefde en verraad en natuurlijk de lang verwachte bevrijding.

Wil je de presentatie bijwonen? Reserveer dan wel je plaatsten via 050 630 430.  Deze presentatie werd in opdracht van het gemeentebestuur georganiseerd door Museum Sincfala, For Freedom Museum en West-Vlaanderen Vertelt vzw.

De 2de Wereldoorlog in onze Zwinstreek

Het begon allemaal in mei 1940 toen de eerste Duitse bommen vielen op het vliegveld in het Zoute.  Hierbij vielen verschillende slachtoffers. Op 28 mei 1940 bereikten de eerste Duitse soldaten Knokke en ze zouden er tot 2 november 1944 blijven. Er werden vanaf juni 1940 tientallen verordeningen uitgevaardigd om het dagelijks leven te organiseren.  Zo was het verboden de dijk te betreden en in onverduisterde huizen lampen aan te steken. Vanuit Zeebrugge vluchtte de Heistse vloot naar Engeland. Tijdens de oorlog verbleven de kleinere vissersboten bij Brixham en de grotere bij Newlyn-Penzance.  

De kustgemeenten werden vanaf 1941 opgenomen in de Atlantikwal waarbij ontelbare bunkers werden gebouwd nabij strand en dijk. Deze verdedigingslinie moest een geallieerde landing uit zee tegenhouden. Helaas tevergeefs.

Wanneer de geallieerden vanuit Normandië in 1944 onze kust naderde,,  moest en zou de Scheldemonding zolang mogelijk door Duitse troepen bezet blijven.  Zo konden geen schepen doorvaren naar de haven van Antwerpen die op 4 september onbeschadigd in de handen van de geallieerden was gekomen.  De verdediging van de Scheldemonding werd op 5 september 1944 toevertrouwd aan de 64ste Infanterie Divisie  die uit zo’n 12.000 man bestond en o.l.v. generaal Knut Eberding vocht. De verovering van de Schelde-monding werd door de geallieerden de operatie "Switch Back" genoemd.  

De haven van Zeebrugge wordt zwaar onder vuur genomen zodat deze niet ongeschonden in handen van de geallieerden kon vallen,  de sluizen van de afleidingskanalen werden opengezet (inundatie van de polders rond Westkapelle en Ramskapelle), alle bruggen werden opgeblazen, … het duurde niet lang vooraleer de dorpskernen van Westkapelle, Ramskapelle en Oostkerke met moeite boven het water uitstaken. De inwoners verplaatsten zich met bootjes om zich te beredderen in deze dramatische omstandigheden.

Op 24 september kregen de Zeebruggelingen en Heistenaren het bevel om hun gemeente binnen de drie dagen te verlaten. De stroom vluchtelingen van Heist naar Knokke  kwam op woensdag 27 september nog onder vuur te liggen, waarbij 44 gewonden en drie doden vielen.

De militaire operaties verschoven ondertussen richting Braakman waar onafgebroken gedurende drie weken tevergeefs strijd werd geleverd. Op 6 oktober waren de Canadezen er dan toch in geslaagd om bij Stroobrugge (Maldegem) een bruggenhoofd te vormen. Ondertussen was er ook een doorbraak ten noorden van de Braakman die door de Canadezen op 9 oktober werd overgestoken in de richting van Hoofdplaat.

Vanaf het begin van het bruggenhoofd bij Stroobrugge bestookten de Canadezen Slui,s omdat ze dachten dat daar een Duits hoofdkwartier was gevestigd. De volgende dagen werd de beschieting nog opgevoerd. Op 11 oktober werd Sluis gebombardeerd. De inwoners vluchtten naar de omliggende gemeenten. Meer dan 80 % van de huizen werd verwoest en er vielen 61 burgerslachtoffers. Vele gewonde Sluizenaren werden overgebracht naar het noodhospitaal in Knokke.

De Canadezen geraakten moeizaam verder. Bij Watervliet werd op 14 oktober een derde bruggenhoofd gevormd. Bij de bevrijding van IJzendijke vonden zelfs nog straatgevechten met de bajonet plaats. Op 19 oktober werd Aardenburg bevrijd, op 20 oktober stonden de Canadezen reeds voor Oostburg en de volgende dag werd Breskens veroverd. Ondertussen lagen Knokke, Heist, Westkapelle en Ramskapelle, Sluis, Sint-Anna, Hoeke en Oostkerke bijna permanent onder vuur. Vele vluchtelingen trokken naar Knokke.

De Duitsers trokken zich terug en hun laatste verdedigingslinie bestond uit het afleidingskanaal van Retranchement, de Damse Vaart en de afleidingsvaarten vanaf de verwoeste Syphon tot Zeebrugge. Het grootste gevaar voor hen kwam echter uit het oosten. De Canadezen moesten er ook rekening mee houden dat in het laatste stuk bezet gebied heel veel burgers samengetroept waren.

Op 29 oktober bereikten de Canadezen Cadzand en de volgende dag stonden zij in het Retranchement. De Duitsers hadden de bruggen over het Uitwateringskanaal verwoest en hadden zich achter het kanaal verschanst. Verkenners staken het kanaal over en vormden een bruggenhoofd waarna de genie een baileybrug over het water legde. Vrij snel bereikten de Canadezen de wijk De Vrede. Van daaruit volgden zij de Graaf Jansdijk en de Paulusdijk naar de Oosthoek. Op die weg werden zij herhaaldelijk beschoten. In die sector maakten ze een 400-tal Duitse soldaten krijgsgevangen.

De Canadezen in de Oosthoek werden gecontacteerd door de plaatselijke weerstand die hen vroeg om Knokke niet plat te bombarderen. Een mogelijk bombardement op Knokke werd hierdoor afgelast. De bevrijders trokken op 1 november 1944 door tot de bunkers van het Binnenhof waar generaal Eberding zijn hoofdkwartier had gevestigd. De generaal gaf zich zonder veel problemen over.

Diezelfde dag trok een ander Canadees regiment door Sluis, Sint-Anna-ter-Muiden en Westkapelle. Op de avond van 1 november waren nog enkel Duinbergen, Heist en Zeebrugge bezet gebied.

Een belangrijk verdedigingspunt van de Duitsers was aan de Duinenresidence in Duinbergen. De strijd om de residentie was zeer hevig met verschillende doden en gewonden. Van Duinbergen trok men verder naar Heist en Zeebrugge, die tegen de avond waren bevrijd waardoor de operatie "Switch Back" werd beëindigd.  De bevrijding van de Schelde Pocket had 207 Canadese officieren en 3.443 manschappen gekost. De Duitsers telden ca. 5.200 krijgsgevangenen en ca. 5.000 doden.

Zondagbabbel - Duinbergen: geschiedenis en architectuur - Zondag 27 november 2016

lezing Lannoy AVMPKDU00052Lezing op zondag 27 november 2016 om 10 uur door Danny Lannoy

Sedert meer dan 2 jaar heeft Danny Lannoy zich verdiept in de architectuur van de  badplaats Duinbergen. Samen met Frieda Devinck wordt gewerkt aan de publicatie ‘Historiek –Architectuur Duinbergen & Het Zoute’,  gekoppeld aan een gelijknamige tentoonstelling in Scharpoord (vanaf 13 november tot 8 januari 2017) .  Het Museum Sincfala werkt mee aan deze expo.

De ‘Société de Duinbergen’ werd in 1901 opgericht met als doel een vakantieoord te creëren midden de duinen aan zee. De eigendom van de N.V. lag op het grondgebied van Heist a/z. De beheerders deden beroep op de Duitse urbanist Stübben om een stratenplan uit te werken. Hij opteerde voor vrijstaande cottages met respect voor het reliëf.

Er waren ook een tweetal centrumzones met aaneengesloten bebouwing waar handel zou toegelaten worden. In 1905 werd een kapel gebouwd die vooral in de zomermaanden dienst deed als gebedsruimte voor de vakantiebewoners.

Halfweg de jaren '20  deed de art deco zijn invloed gelden bij de villaontwerpen. Meer dan in het Zoute zou de maatschappij ‘modernistische’ projecten toelaten in de verkaveling.

Heel wat villa’s zijn beschermd en krijgen bijzondere aandacht; zoals de villa ‘Ter Wilgen’ van Viérin, de dubbelvilla met ‘sgraffiti’ versieringen van Paul Cauchie en de keramische koppelvilla van architect Florimond Vervalcke.

Al is er veel afgebroken van de eerste bebouwing, toch staan er nog pareltjes op architecturaal vlak.

Met het boek, de tentoonstelling en deze lezing wil Danny Lannoy aantonen dat Duinbergen nog steeds beschikt over een rijk erfgoed. De architectuur bepaalt immers het uitzicht van de  badplaats.

Verslag

Verslag van de lezing "Duinbergen. Geschiedenis en architectuur" door Danny Lannoy op 27 november 2016

verslag lezing duinbergen 01Op zondag 27 november 2016 mocht voorzitter Eric Huys in Museum Sincfala te Heist 70 belangstellenden verwelkomen voor de lezing "Duinbergen.

Geschiedenis en architectuur" en de spreker inleiden. Danny Lannoy is een meer dan bekende figuur in de politieke, sociale en culturele wereld van de Zwinstreek. Hij is een geboren en getogen Knokkenaar. Hij studeerde bouwkundig tekenen aan de Stedelijke Academie te Brugge en begon zijn carrière bij een ziekenbond maar stapte al snel over naar de politiek. Hij bouwde een indrukwekkend curriculum uit als schepen van Knokke-Heist. Openbare werken, stedenbouw, ruimtelijke ordening, patrimonium en erfgoed behoorden tot zijn bevoegdheid en takenpakket. Sedert 1983 tot aan zijn pensionering in 2013 was hij voorzitter van de vzw Sincfala en nu ondervoorzitter.

Dit museum is gegroeid uit een initiatief van onze heemkundige kring Sint-Guthago, die vanaf 1960 een schat aan voorwerpen verzamelde en tentoonstelde, eerst te Lissewege, en later te Heist in het huidige gebouw. Dankzij zijn volharding en inspirerende inzet heeft Danny van het museum, samen met Fons Theerens (directeur Vrije Tijd en secretaris van onze kring) en het personeel, een parel aan de culturele kroon van de Zwinstreek gemaakt. Verder speelde hij een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het For Freedom Museum te Ramskapelle, waar de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog het hoofdthema vormen. Danny is voorzitter van de gemeentelijke bibliotheek, van de Harmonie Sint-Cecilia Heist, het Willemsfonds en de heemkundige kring Cnoc is hier.

Danny Lannoy is auteur van een vijftiental boeken over de lokale geschiedenis, architectuur en schilderkunst, naast zijn ontelbare bijdragen in het heemkundig tijdschrift "Cnocke is Hier". Zijn ‘compagnon de route', zijn intellectuele soulmate bij het schrijven van heel wat boeken, en het inrichten van de tentoonstellingen is Frieda Devinck. Zij is één van de drijvende krachten achter Danny Lannoy.

De tentoonstellingen en publicaties over "Impressionisten in Knocke & Heyst 1870-1914" uit 2007 en "Van het atelier naar de kust: Knocke & Heyst 1880-1940" behoren tot de culturele hoogtepunten van Knokke-Heist van het laatste decennium. De manier van werken heeft een blijvende indruk nagelaten. Aan de hand van schilderijen, tekeningen, etsen, enz. (uit openbare en private verzamelingen) plaatste hij het leven van de kunstenaars in de Zwinstreek tussen 1870 en 1940 tegenover de opkomst van het kusttoerisme en de groei van Knokke-Heist.

Hij confronteerde het werk van vooral impressionistisch geïnspireerde kunstenaars met al het beschikbaar historisch materiaal. Deze toetsing leidde tot een fascinerend verhaal over de groei van een klein landbouwdorp tot de mondaine badstad die het nu is. In het boek "Compagnie Het Zoute, 100 jaar in Knokke", i.s.m. Philippe Muylle en Fons Theerens, schetste hij de geschiedenis van een maatschappij die de ruimtelijke ordening van Knokke blijvend veranderd heeft. Daarin toonde hij aan hoe deze onderneming, gesticht in 1908, Knokke heeft veranderd van een typisch polderdorp naar een onovertroffen badstad aan de Noordzee.

verslag lezing duinbergen 02Na deze inleiding startte Danny Lannoy dan zijn lezing met een overzicht van de ontwikkeling van de badsteden aan onze kust, die in beweging kwam vanaf 1830. Deze ontwikkeling begon eerst in Oostende, Blankenberge en De Panne. De invloed van koning Leopold II speelde hierbij een rol. Heist werd de derde badplaats aan onze kust door het doortrekken van de treinverbinding. Op de dijk werden hotels gebouwd en de ligplaatsen van de vissersschepen op het strand schoven oostwaarts op. In 1888 werd Heist verbonden met Knokke via de tram. De verdere ontwikkeling van Heist gebeurde door de aankoop van gronden oostelijk ten opzichte van het huidige Heldenplein.

Duinbergen is tot stand gekomen door de ontwikkeling van gronden die eigendom waren van de familie Serweytens de Mercx uit Brugge. In 1901 wilde kleinzoon Donat Van Caillie, advocaat in Brugge, meer doen met de grond dan het te gebruiken als jachtterrein. Hij richtte de "Société Anonyme de Duinbergen" op en deed voor het ontwerp een beroep op de Duitse urbanist Joseph Stübben. Deze hield zich bezig met stedenbouw en schreef hierover een boek dat vertaald werd door Karel Buls, burgemeester van Brussel. Joseph Stübben gaf lezingen in verschillende landen en was ook geïnteresseerd in badplaatsen. In 1901 tekende hij een plan voor Duinbergen. Het stratenpatroon bestond niet uit rechte straten, maar was golvend en bevatte hellingen en aanplantingen. Later heeft hij ook Het Zoute ontworpen. Na de Eerste Wereldoorlog echter moest men hier de Duitser Stübben niet meer hebben.

verslag lezing duinbergen 03Het typische gebouw in Duinbergen was de cottage. Architect Jozef Viérin was betrokken bij de eerste woningen. Danny Lannoy toonde foto's van de inhuldiging in 1902 van het eerste gebouw op de hoek Elisabethlaan - Duinbergenlaan. Deze inhuldiging ging gepaard met een banket. Ter hoogte van het huidige Stübbenpark werd het Hotel du Chalet gebouwd naar een ontwerp van architect Adolphe Pirenne. Dit gebouw bestaat nu niet meer. De kapel van Duinbergen met de eerste pastorij was een ontwerp van Jozef Viérin. In de jaren '20 is er een tweede vleugel bijgekomen. De kapel werd zeer recent volledig gerestaureerd onder leiding van architect Piet Viérin, de derde generatie van deze architectenfamilie. Het kerngebied van Duinbergen is nu nog grotendeels bewaard gebleven. Soms werd er wel eens een verandering aangebracht, zoals een open terras dat werd dichtgemaakt.

Typisch voor een cottage is de drieledigheid. Onderaan bevind zich metselwerk. In het midden is er dan een cementering: een oneffen metsellaag in beige of grijs. Aan het bovenste gedeelte is vakwerk aangebracht in een contrasterende kleur (donkerbruin of donkergroen). De meeste cottages in Duinbergen zijn verdwenen. In Het Zoute is het zo dat er meer dan 90 % die van vóór Wereldoorlog I dateren er nu nog staan.

Robert Neirynck, een architect afkomstig van Blankenberge die zich vestigde in Heist, heeft ook een aantal woningen in Duinbergen ontworpen tijdens het interbellum.

verslag lezing duinbergen 04Een speciale villa in de Duinbergenlaan is die van Paul Cauchie, architect-beeldend kunstenaar-decorateur, met sgrafitto-techniek. De sgraffitopanelen zijn nu nog grotendeels bewaard maar slechts fragmentarisch leesbaar doordat ze in het wit zijn overschilderd. Bij het vervaardigen van sgraffiti wordt in verse mortel een lijntekening gekrast en ingekleurd.

In architectuurtijdschriften was er veel aandacht voor Duinbergen, zoals bijvoorbeeld in het tijdschrift "Cottage-Plages". Er werden ook woningen in een andere stijl gebouwd, zoals villa La Flamande in landelijke stijl (1924).

Na 1945 moesten verschillende villa's hersteld worden omdat ze beschadigd waren door beschietingen. In Duinbergen stonden immers veel bunkers die tijdens de bevrijding werden beschoten.

Op de zeedijk stond vroeger Hotel Pauwels dat in 1903 gebouwd werd op de hoek van de huidige Duinbergenlaan naar een ontwerp van architect Alfred Neirynck in cottagestijl. Ter hoogte van het Stübbenpark op de hoek van de huidige Brieshelling was er het Hotel Smets, nadien "Beau Séjour" genoemd, ontworpen door architect Adolphe Pirenne. Beide hotels zijn ondertussen reeds lang gesloopt. Adolphe Pirenne heeft ook villa's ontworpen in het Vlaams Pad die er nu nog altijd staan. Deze architect heeft daar zelf ook gewoond.

Een andere architect was Jean Stockx. Op de achterkant van de bouwplannen stond de handtekening van de architect en een stempel van de gemeente met daarbij de handtekeningen van de burgemeester, de gemeentebouwmeester en de gemeentesecretaris. Het was Danny Lannoy bij het bekijken van de vele bouwplannen in het archief van Knokke-Heist opgevallen dat de handtekening van Jean Stockx veel voorkwam. Stockx was namelijk ook de gemeentesecretaris en ondertekende in die hoedanigheid ook zijn eigen plannen. Hij was erg actief bij de uitbreiding (de “Extension”) van Duinbergen.

verslag lezing duinbergen 05Later kwamen er ook art deco villa's in Duinbergen. In Duinbergen zijn er uiteindelijk vier bouwstijlen aanwezig: cottage, art deco, landelijk en modernistisch. De meest modernistische villa in Duinbergen is de koppelvilla “Yvette et Jacqueline” uit 1937 in de Elisabethlaan, getekend door Florimond Vervalcke. Binnenin is deze volledig bezet met keramische tegels. De villa is nu gerenoveerd en hierbij is er veel van het oorspronkelijke behouden.
Op de Kwade Helling heeft architecte Christine Conix een villa gerenoveerd met daarbij een nieuw contrasterend gedeelte.

De lezing werd geïllustreerd met heel veel afbeeldingen en foto's van villa's en andere gebouwen. Na afloop werd Danny Lannoy door voorzitter Eric Huys bedankt voor deze schitterende lezing. Ook de tentoonstelling die liep in CC Scharpoord werd aanbevolen en voor wie nog meer wil weten, is er nog het boek over de architectuur en de geschiedenis van Duinbergen en Het Zoute, geschreven door Danny Lannoy en Frieda Devinck.

verslag lezing duinbergen 06Onze geschied- en heemkundige kring plant ook nog een rondleiding op locatie in Duinbergen op 24 september 2017. Vervolgens werd de voormiddag weer afgesloten met een drankje aangeboden door Museum Sincfala.

Verslag: Marc De Meester
Foto's: Etienne Decaluwé

Praktische informatie

Lezingen zijn gratis voor leden van Geschied- en Heemkundige Kring Sint-Guthago.
Niet-leden betalen 3,50 euro, bezoek aan het museum inbegrepen.
Na de lezing bieden we je een drankje aan.

Ptoegang-felix-timmermanstraat-37laats

Sincfala, Museum van de Zwinstreek
Pannenstraat 140, 8300 Knokke-Heist.
Tel. 050 530 730  Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien. 

Parkeergelegenheid

Op de speelplaats van de gemeentelijke basisschool Het Anker, bereikbaar via de Felix Timmermansstraat nummer 37 (klik op de foto voor Google streetview)

Zondagbabbel - Dagelijks leven in Knokke en Heist tijdens WO II - Zondag 23 oktober 2016

lezing Jones 24Lezing op zondag 23 oktober 2016 om 10 uur door Danny en Freddy Jones

Knokke en Heist bezet en bevrijd, 72 jaar terug in de tijd.

Freddy en Danny Jones, bezielers van het For Freedom Museum geven een boeiende lezing over het droevige verhaal van de Tweede Wereldoorlog in de Zwinstreek. Dit stuk vaderlandse geschiedenis, die geen enkele inwoner van de Zwinstreek ontzag en onnoemelijk veel slachtoffers naliet, doet heel wat vragen rijzen.
Waarom moest deze regio na 4 september '44, toen heel Vlaanderen al bevrijd was, nog twee maanden van beschietingen en oorlogsellende ondergaan vooraleer de oorlog ook hier definitief voorbij was ?
Wat zat er achter het plan van Adolf Hitler om deze streek tot de laatste man te verdedigen ? Wie waren onze bevrijders ? En wat was hun motivatie om Europ ter hulp te snellen in de strijd tegen het nazisme ?

Verslag

verslag lezing wo2 01Op zondag 23 oktober 2016 waren er 76 belangstellenden aanwezig in Museum Sincfala te Heist voor de lezing "Dagelijks leven in Knokke en Heist tijdens WO II". De verwelkoming gebeurde door voorzitter Eric Huys die vertelde dat hij in zijn jeugd, die hij doorbracht in Ramskapelle, dikwijls werd geconfronteerd met het thema Tweede Wereldoorlog. Zijn vader, Charles, was soldaat in de oorlog die de Achttiendaagse veldtocht meemaakte, krijgsgevangen werd genomen en terechtkwam, eerst in Duitsland in een krijgsgevangenkamp en later bij een boer in Oostenrijk.

Zijn verhalen over de oorlog waren de eerste kennismaking met dit vreselijk gebeuren. Moeder vertelde over het jaar 1944, waar ze voor het water op de vlucht waren, over de vreselijke bombardementen op Sluis, enz. Kortom, het gezin Charles Huys - Maria Deruwe gaf Wereldoorlog II door aan de volgende generatie, met zijn kleine en grote verhalen, zoals dat in veel gezinnen gebeurde.

Nu is er een museum op de plaats waar de voorzitter school liep. Na jarenlang leegstand is het gebouw omgetoverd door het gemeentebestuur van Knokke-Heist tot een prachtig gebouw, waar de collectie over WO II van Freddy en Danny Jones, samen met die van Patrick Tiersoonne, ondergebracht en tentoongesteld is. Het is niet zomaar een museum, maar een museum die doet herinneren wat een vreselijk gebeuren een oorlog is. Het werd officieel geopend op 25 april 2009 in aanwezigheid van de Minister van Landsverdediging, Pieter De Crem, de gouverneur van West-Vlaanderen, Paul Breyne, de burgemeester van Knokke-Heist, graaf Leopold Lippens, en tal van andere, wat men noemt, hoogwaardigheidsbekleders.

verslag lezing wo2 05Sindsdien mocht het museum duizenden bezoekers begroeten, en dit niet alleen uit het binnenland, maar uit heel Europa, Australië, Nieuw-Zeeland, Canada en de USA. Naast het tentoonstellen van voorwerpen in een unieke opstelling, die tot de verbeelding spreekt, is er ook onderzoek naar deze zwarte bladzijde van onze twintigste-eeuwse geschiedenis. Naast de museumfunctie is For Freedom Museum ook een kenniscentrum, waar onderzoek en lezingen gedeeld worden met het brede publiek.

Freddy Jones begon dan de lezing met te zeggen dat het For Freedom Museum er gekomen is na 30 jaar werk. De vader van Freddy en Danny Jones maakte zelf de landing in Normandië mee en hun grootvader was bij de landing in Gallipoli in 1915. Naast Canadezen waren er bij de bevrijding van onze streek ook Britse en Poolse soldaten betrokken. Freddy Jones toonde een uitspraak van Winston Churchill uit 1948 over het belang van geschiedenis die luidde: "Those who fail to learn from history, are doomed to repeat it".

In de jaren '40 was Canada een "self governmental state", een onafhankelijk land dat lid was van de Commonwealth, maar dat zelfstandig beslissingen kon nemen. Canada is een ontzettend groot land qua oppervlakte, maar heeft slechts een bevolking van 10 miljoen inwoners. Newfoundland daarentegen was toen wel nog Brits gebied. De huidige vlag van Canada met de Maple Leaf (esdoornblad) dateert van 1965. Tot 1964 had men er een andere vlag: een rode vlag met in de rechter bovenhoek de Britse vlag en links het wapen Canada.

Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog telde het Canadese leger maar 4000 soldaten en 50.000 reservisten. In 1944 telde het ongeveer 1 miljoen soldaten. Er sneuvelden 42.042 Canadese soldaten in de Tweede Wereldoorlog. Het Canadese leger was een vrijwilligersleger. In december 1939 begonnen de inschepingen. De 1ste Canadese Infanterie Divisie beschermde de kust bij de evacuatie van Duinkerken.

verslag lezing wo2 03Freddy Jones vertelde hoe de Canadezen naar de oorlog kwamen via de verhalen van 3 Canadese soldaten die vrijwillig dienst namen en klaar gestoomd werden voor de landing in Normandië. Op de Europese kust hadden de Duitsers de Atlantic Wall opgebouwd die werd verdedigd door Duitse soldaten waarvan er een aantal ook maar dienst deden omdat ze moesten.

Op 19 augustus 1942 was er al een Geallieerde landingspoging geweest in Dieppe. Dit was echter een drama met enorme verliezen voor de Canadezen. Toch zijn hier veel lessen uit getrokken voor de latere landing in Normandië, o.a. het meetrekken van eigen op voorhand gebouwde havens en meer ondersteuning door kanonnen. De 3de Canadese divisie werd klaar gestoomd voor de landing op Juno Beach en was de eenheid die het verst is opgerukt (11 km) met maar één gesneuvelde. Maar zij hadden geen flankondersteuning en werden aangevallen door fanatieke Duitse troepen met leden van de Hitlerjugend in hun rangen. Eén van de Canadese soldaten, Jack, is kunnen vluchten en heeft zes weken bij de Franse maquisards verbleven.

De Canadezen hebben veel verliezen geleden in Normandië en toen ze onze streek kwamen bevrijden, was er in hun troepen veel ervaring en kwaliteit verdwenen. De Duitse troepen hier waren dus meer ervaren dan de Canadese.

Het was zeer belangrijk voor de Geallieerden om een haven te veroveren. Dit was nodig voor de bevoorrading wanneer ze dichter bij de Duitse grens gingen komen. Het Britse leger had Antwerpen met haar havens bijna intact in handen kunnen krijgen. Maar het probleem was dat de toegang niet vrij was omdat de Duitsers nog steeds de oevers van de Westerschelde in handen hadden en zo de toegang beheersten. Voor de Duitsers was de Antwerpse haven ook belangrijk en ze maakten er een "festung" van. Dit wilde zeggen dat ze de haven niet mochten prijsgeven en ervoor vechten tot de dood. De Canadezen mochten weer het zware werk doen om de Scheldemonding vrij te maken.

verslag lezing wo2 04Foto's van eind september 1944 toonden dat Westkapelle en Heist spookgemeenten geworden waren. De bevolking van Heist werd door de Duitsers geëvacueerd omdat zij een aanval vanuit het westen verwachtten, wat uiteindelijk niet gebeurd is. De grenzen van de Schelde pocket waren de Noordzee, het Leopoldkanaal en de Schelde. Strategische plaatsen werden door de Duitsers onder water gezet om tankbewegingen te verhinderen. Dit veroorzaakte na de oorlog nog veel problemen voor de landbouw om de poldergronden weer in orde te krijgen.

Eerst probeerden de Canadezen bij Moerkerke over het Leopold- en Schipdonkkanaal te gaan, maar zij konden slechts één nacht aan de overkant blijven en werden dan teruggeslagen na een zware strijd.

Met "Operatie Switchback" werd het opruimen van de Duitse verdedigingswerken om Breskens beoogd. De Duitse bevelhebber hier was generaal Eberding die een veteraan was van vele veldslagen, ook van de Eerste Wereldoorlog. Hij was een echte wehrmachter, maar geen nazi. De Duitse soldaten die in de streek gelegerd waren kwamen oorspronkelijk naar hier in verlof van het Oostfront. Nadien werden ze hier dan in een infanterieregiment en kustartillerie gestopt.

Generaal Daniel Spry was de bevelhebber van de 3de Canadese Divisie. Als kind was hij in de jaren '30 al eens met zijn ouders naar Heist gekomen. Na de oorlog vertelde hij dat hij zich nog de Heistse babelutten herinnerde.

De 3de Canadese Divisie deed eerst een aanval bij Strobrugge, wat moeilijk ging. Daarna werd beslist om de Duitsers langs achteren aan te vallen en met amfibische Buffalo voertuigen te landen in de streek van Biervliet en Hoofdplaat op 9 oktober 1944. Doordat het land daar ondergelopen was moesten ze via de dijk verder. Hier waren ze echter beter zichtbaar en bereikbaar voor vijandelijk geschut. Daarenboven was het toen ook nog eens slecht weer. Op 14 oktober werd IJzendijke bereikt. Sluis werd gebombardeerd en ook Oostburg werd zwaar gehavend. In die periode zijn er veel mensen omgekomen in West-Zeeuws-Vlaanderen.

verslag lezing wo2 07Op 30 oktober waren de Canadezen in Retranchement. Daar werd een Bailey-brug gemonteerd over het afwateringskanaal door het Royal Canadian Engineers Regiment onder leiding van sergeant Jack Hickman. Hierbij was er veel Duitse tegenstand van achter de Internationale Dijk. Op 31 oktober raakte Hickman dodelijk gewond. Bij deze brug kwam later het Hickman-momumentje ter herinnering aan Hickman en zijn manschappen. De Canadese tanks konden over de brug om op 1 en 2 november Knokke en Heist te bevrijden. Zeebrugge was het laatste dorp in België dat werd bevrijd op 3 november 1944. Er werden 5000 Duitse soldaten krijgsgevangen gemaakt. Eén van hen was generaal Eberding.

Dan nam Danny Jones het woord om uitleg te geven bij een aantal beelden en korte films die vervolgens werden getoond. Het eerste was een fragment uit de reeks "Kinderen van de oorlog" van Paul Jambers, op VTM uitgezonden in het jaar 2000. In dit fragment vertelden Freddy en Danny Jones en ook hun moeder over hun vader. De verzameling uniformen en voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog van Freddy (die gestart was met het uniform van vader Jones) kwam hier ook duidelijk aan bod. Deze uitzending was een goede hulp en startpunt om uiteindelijk het huidige For Freedom Museum te kunnen realiseren.

verslag lezing wo2 06Dan had Danny Jones het over drie verzetslieden uit Knokke-Heist. De eerste was Louis Edgard De Saedeleer, geboren in 1897 te Aalst. Hij was commandant van de passieve luchtbescherming en bestuurslid van het Willemsfonds te Knokke. Via deze laatste vereniging werd hij redacteur van het sluikblad “De Zeegalm”. Hij had ook een radiozender (verborgen in de Helmweg) en stuurde berichten naar Groot-Brittannië. Op 4 maart 1942 werd hij opgepakt. Louis Edgard De Saedeleer is op 15 juli 1942 overleden ten gevolge van foltering. Op een foto van zijn begrafenis was de rouwstoet te zien waarop veel volk aanwezig was. Opmerkelijk is dat de Duitsers dit hebben toegelaten.

De volgende verzetslieden waren de Heistenaars Albert Maes en Gaston Boereboom. Beiden waren lid van het Geheim Leger. Zij hadden contacten met het verzet van Lissewege en werkten met hen samen, o.a. bij het saboteren van spoorwegen en het in brand steken van Duitse camouflagenetten. Ze werkten allebei in de cokesfabriek. Ze werden samen met twee compagnons van Lissewege opgepakt en op 20 mei 1944 gefusilleerd in Oostakker. Na de oorlog werden ze opgegraven en terug ter aarde besteld in Heist. Er waren filmbeelden te zien van deze rouwstoet die uitging van de Kerkstraat naar het Heldenplein. De exacte datum van deze herbegraving is niet bekend.

verslag lezing wo2 02In deze unieke film waren ook beelden te zien van de Geallieerde tanks die doorheen de Lippenslaan en het Frans De Smidtplein reden, alsook van de brand van het Grand Hotel du Kursaal op het huidige Heldenplein te Heist. Verder waren nog beelden te zien van de overstromingen in Westkapelle in de omgeving van de Sluisstraat en de kerk en beelden van de evacuatie van Heist met de mensen die wegtrokken met hun bezittingen op karren.

De derde persoon die aan bod kwam was schilder-decorateur-kunstenaar Camille Vervarcke uit Knokke. Hij sprak goed Engels en ging ’s nachts op verkenning om tekeningen te maken die hij dan doorspeelde aan Engeland. In augustus 1943 werd hij opgepakt samen met een tiental Knokkenaars en via Gent verder getransporteerd naar Frankrijk. Tijdens dit transport schreef hij briefjes die hij kon doorgeven om te laten posten aan zijn familie te Knokke. De eindbestemming van het transport was Pas-de-Calais om daar tewerk gesteld te worden als dwangarbeider bij de bouw van het betonnen Blockhaus (“Kraftwerk Nordwest”) voor de V1 en V2 basissen in Eperlecques. Tijdens een bombardement door de Geallieerden is hij daar kunnen ontsnappen en heeft zich eerst een tijd kunnen verschuilen in een boerderij. Dan keerde hij terug naar Knokke om daar verder ondergedoken te blijven. Hij maakte vertalingen van clandestiene BBC-berichten en gaf die verder door (o.a. over de landing in Normandië en de toestand in Rusland en Italië).

verslag lezing wo2 01De lezing werd afgesloten met de vertoning van een film die het For Freedom Museum heeft gekregen van wijlen meester Constant Devroe, over de bevrijding rond 2 november 1944. De beelden werden gefilmd in het kielzog van de Geallieerde troepen in de Schelde pocket. Ook de toestand van de zeedijk van Knokke kort na de bevrijding was te zien met toegemetste zijstraten op de dijk, gebouwen met waarschuwingstekens voor mijnen, loopgangen in de duinen en bunkers.

Na de lezing werden Freddy en Danny Jones door voorzitter Eric Huys bedankt voor hun schitterende uiteenzetting en aangezien zij nog steeds nieuw materiaal in hun bezit krijgen, gevraagd om in de toekomst nog eens een lezing te komen geven voor de geschiedkundige Kring Sint-Guthago.

Het For Freedom Museum te Ramskapelle zorgt voor een rechtstreeks contact met het verleden en is nu ook een kenniscentrum geworden. Vervolgens werd de voormiddag afgesloten met een drankje aangeboden door Museum Sincfala.


Verslag: Marc De Meester
Foto's: Etienne Decaluwé

Praktische informatie

Lezingen zijn gratis voor leden van Geschied- en Heemkundige Kring Sint-Guthago.
Niet-leden betalen 3,50 euro, bezoek aan het museum inbegrepen.
Na de lezing bieden we je een drankje aan.

Ptoegang-felix-timmermanstraat-37laats

Sincfala, Museum van de Zwinstreek
Pannenstraat 140, 8300 Knokke-Heist.
Tel. 050 530 730  Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien. 

Parkeergelegenheid

Op de speelplaats van de gemeentelijke basisschool Het Anker, bereikbaar via de Felix Timmermansstraat nummer 37 (klik op de foto voor Google streetview)

banner programma omd

Bureau naast het bed, wonen en werken op dezelfde locatie

Tijdens Open Monumentendag kunt u verschillende gebouwen in Knokke-Heist ontdekken waar mensen tegelijk woonden en werkten. Zo is er het stadhuis in Knokke waar er vroeger steeds een conciërge aanwezig was. In de voormalige gemeentescholen waar nu Museum Sincfala en For Freedom Museum zijn gehuisvest, was er een woning voor de hoofdonderwijzer voorzien. Maar ook naast het tramdepot van Knokke was er een woning die gereserveerd was voor de stelplaatsoverste.

Infopunten

  • · Sincfala, Museum van de Zwinstreek, Pannenstraat 140, Heist, 050 530 730
  • · Toerisme Knokke, Zeedijk 660, Knokke, 050 630 380
  • · For Freedom Museum, Ramskapellestraat 91, Ramskapelle, 050 68 71 30

Knokke

stadhuis knokke  

Stadhuis Knokke

Alfred Verweeplein 1, Knokke | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten

Stadhuis van Knokke, gebouwd in 1911-1913 door architect J. Wassenhove (Knokke) en uitgevoerd door aannemer K. Saelens. Voordien was het gemeentehuis gevestigd in herberg "De Zwaene" (cf. M. Lippensplein) en in herberg "Communal" in de huidige S. Nachtegaelestraat.

Vroeger woonde er een conciërge met zijn familie... (meer)

stelplaats tram knokke 25  

Stelplaats tram Knokke

Knokkestraat 665, Knokke | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten

Naast de stelplaats van Knokke was er een woning die gereserveerd was voor de stelplaatsoverste. Speciaal voor Open Monumentendag zal het oude tramdepot toegankelijk zijn voor bezoekers. (meer)

kalfmolen vert 01  

Kalfmolen

Graaf Jansdijk 236, Knokke | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten door de molenaars

Deze beschermde open houten standaardmolen (ca. 1670) bepaalt het beeld van de Graaf Jansdijk.De huidige molen werd genoemd naar de vlakbij gelegen herberg ‘Het Kalf’. Net als de wijk rond de molen die sinds de 19de eeuw bekend staat als ‘Het Kalf’.

De molenaars geven u graag een deskundige uitleg. Laten we hopen dat het eens goed waait zodat er graan kan worden gemalen. (meer)

Sint Margaretakerk Helewoutorgel  

Orgelwandeling

Startplaats: Sint-Margaretakenk, Knokke | 14 uur

Het Orgelcomité St.-Margareta Knokke nodigt alle belangstellenden uit op de voorstelling van de monumentale orgels in de Sint Margaretakerk en in de H.-Hartkerk n.a.v. Open Monumentendag en de Nationale Orgeldag op zondag, 11 september 2016. (meer)

 

Heist

museum-sincfala-heist  

Sincfala, Museum van de Zwinstreek

Pannenstraat 140, Heist | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten

Het Oud Schoolgebouw ligt aan de basis van wat Sincfala, Museum van de Zwinstreek op dit ogenblik is.

Speciaal op deze dag keren we terug naar de jaren '30 en kun je om 14u, 15u, 16u en 17u een leuke conversatie tussen drie echte vissersvrouwen bewonderen op het visserspleintje in het Museum Sincfala. (Eerste verdieping oud schoolgebouw)

Dit is ook een unieke kans om de tentoonstelling over de Eerste Wereldoorlog in de Zwinstreek te bewonderen. (meer)

AVMPKHE01047  

Pastorie Sint-Antonius Abtkerk

Sint-Jozefstraat 3, Heist | 11u-18u, met doorlopend gidsbeurten.

De pastorie naast de kerk van Heist is ook een schoolvoorbeeld van wonen en werken op dezelfde plaats.

De voormalige pastorij van de Sint-Antoniuskerk werd gebouwd in 1874. Het knappe neogotische dubbelhuis heeft een verzorgde bakstenen lijstgevel met een mooi trapgeveltje. Het werd gerestaureerd in 2000-2001. (meer)

 

Ramskapelle

for freedom vert 01  

For Freedom Museum

Ramskapellestraat 91-93, Ramskapelle | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten

Het For Freedom Museum brengt op realistische wijze de Tweede Wereldoorlog in onze contreien in beeld. Niemand bleef tussen 1940 en 1944 gespaard van repressie en ontbering. (meer)

Deze periode in onze geschiedenis vormt het hoofdthema van het museum. | www.forfreedommuseum.be.

 

molen-van-callant-ramskapelle  

Molen van Callant

Ramskapellestraat z/n, Ramskapelle | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten en aanwezigheid van molenaar

De spierwitte bergmolen (1897), met onderdelen van een oudere staakmolen die al in 1461 wordt vermeld, staat aan de rand van een pittoresk polderdorp. Hij is sinds 1999 beschermd als monument en de omgeving als dorpsgezicht. In 1912 werd hij uitgerust met een motor om ook op windstille dagen te kunnen malen. De molenaar vertelt met passie over de molen en zijn restauratie. (meer)

 

Westkapelle

st niklaaskerk westkapelle 01  

Sint-Niklaaskerk

Dorpstraat, Westkapelle | 10-18u, met doorlopend gidsbeurten

De brand in de Sint-Niklaaskerk is ontstaan op 26 maart 2013 rond 15.15 uur. Het vuur greep om zich heen en in een mum van tijd stond de kerk in lichterlaaie. De toren stortte snel in. De brandweer van Knokke-Heist kwam ter plaatse en kreeg assistentie van de brandweer van Brugge.

U komt de toekomst te weten van de kerk die compleet zal gerestaureerd en gemoderniseerd worden. De bijna 26 meter hoge torenspits komt terug maar dan wel in een moderne versie in staal met horizontale en verticale lijnen. Er komt ook een polyvalente zaal.  De plannen van de architecten zullen aan de bezoekers uit de doeken worden gedaan tijdens deze unieke rondleidingen! (meer)

 
logo-omd-vl-zwart-100x100

Open Monumentendag 2016

Open Monumentendag Vlaanderen: zondag 11 september 2016
Open Monumentendag Nederland: zaterdag 10 en zondag 11 september 2016

Open Monumentendag Knokke-Heist

 

 Knokke

Stadhuis Knokke
Stelplaats tram Knokke
Kalfmolen
Orgelwandeling

Westkapelle

Sint-Niklaaskerk

 Heist

Museum Sincfala
Pastorie Sint-Antonius Abtkerk

Ramskapelle

For Freedom Museum
Molen van Callant

Praktische info

Gratis touristisch treintje

icon_facebook Volg ons via Facebook

Algemeen overzicht

Open monumentendag Vlaanderen
Open Monumentendag Nederland

Naar startpagina - Open Monumentendag 2016 Knokke-Heist