>Sincfala Museum van de Zwinstreek
Sincfala,
Museum van de Zwinstreek
HomeActiviteitenActiviteiten 2016Presentatie in Scharpoord: “Leven in bezet Knokke en Heist”

leven in bezet knokke heistOp dinsdag 25 oktober om 14u30 en om 19u kun je in Cultuurcentrum Scharpoord een gratis presentatie bijwonen over de 2de Wereldoorlog en haar invloed op de bewoners van Knokke en Heist.  33 getuigen werden geïnterviewd en vertellen over hun ervaringen 75 jaar geleden.  Niet alleen de bezetting komt aan bod, ook de vlucht, liefde en verraad en natuurlijk de lang verwachte bevrijding.

Wil je de presentatie bijwonen? Reserveer dan wel je plaatsten via 050 630 430.  Deze presentatie werd in opdracht van het gemeentebestuur georganiseerd door Museum Sincfala, For Freedom Museum en West-Vlaanderen Vertelt vzw.

De 2de Wereldoorlog in onze Zwinstreek

Het begon allemaal in mei 1940 toen de eerste Duitse bommen vielen op het vliegveld in het Zoute.  Hierbij vielen verschillende slachtoffers. Op 28 mei 1940 bereikten de eerste Duitse soldaten Knokke en ze zouden er tot 2 november 1944 blijven. Er werden vanaf juni 1940 tientallen verordeningen uitgevaardigd om het dagelijks leven te organiseren.  Zo was het verboden de dijk te betreden en in onverduisterde huizen lampen aan te steken. Vanuit Zeebrugge vluchtte de Heistse vloot naar Engeland. Tijdens de oorlog verbleven de kleinere vissersboten bij Brixham en de grotere bij Newlyn-Penzance.  

De kustgemeenten werden vanaf 1941 opgenomen in de Atlantikwal waarbij ontelbare bunkers werden gebouwd nabij strand en dijk. Deze verdedigingslinie moest een geallieerde landing uit zee tegenhouden. Helaas tevergeefs.

Wanneer de geallieerden vanuit Normandië in 1944 onze kust naderde,,  moest en zou de Scheldemonding zolang mogelijk door Duitse troepen bezet blijven.  Zo konden geen schepen doorvaren naar de haven van Antwerpen die op 4 september onbeschadigd in de handen van de geallieerden was gekomen.  De verdediging van de Scheldemonding werd op 5 september 1944 toevertrouwd aan de 64ste Infanterie Divisie  die uit zo’n 12.000 man bestond en o.l.v. generaal Knut Eberding vocht. De verovering van de Schelde-monding werd door de geallieerden de operatie "Switch Back" genoemd.  

De haven van Zeebrugge wordt zwaar onder vuur genomen zodat deze niet ongeschonden in handen van de geallieerden kon vallen,  de sluizen van de afleidingskanalen werden opengezet (inundatie van de polders rond Westkapelle en Ramskapelle), alle bruggen werden opgeblazen, … het duurde niet lang vooraleer de dorpskernen van Westkapelle, Ramskapelle en Oostkerke met moeite boven het water uitstaken. De inwoners verplaatsten zich met bootjes om zich te beredderen in deze dramatische omstandigheden.

Op 24 september kregen de Zeebruggelingen en Heistenaren het bevel om hun gemeente binnen de drie dagen te verlaten. De stroom vluchtelingen van Heist naar Knokke  kwam op woensdag 27 september nog onder vuur te liggen, waarbij 44 gewonden en drie doden vielen.

De militaire operaties verschoven ondertussen richting Braakman waar onafgebroken gedurende drie weken tevergeefs strijd werd geleverd. Op 6 oktober waren de Canadezen er dan toch in geslaagd om bij Stroobrugge (Maldegem) een bruggenhoofd te vormen. Ondertussen was er ook een doorbraak ten noorden van de Braakman die door de Canadezen op 9 oktober werd overgestoken in de richting van Hoofdplaat.

Vanaf het begin van het bruggenhoofd bij Stroobrugge bestookten de Canadezen Slui,s omdat ze dachten dat daar een Duits hoofdkwartier was gevestigd. De volgende dagen werd de beschieting nog opgevoerd. Op 11 oktober werd Sluis gebombardeerd. De inwoners vluchtten naar de omliggende gemeenten. Meer dan 80 % van de huizen werd verwoest en er vielen 61 burgerslachtoffers. Vele gewonde Sluizenaren werden overgebracht naar het noodhospitaal in Knokke.

De Canadezen geraakten moeizaam verder. Bij Watervliet werd op 14 oktober een derde bruggenhoofd gevormd. Bij de bevrijding van IJzendijke vonden zelfs nog straatgevechten met de bajonet plaats. Op 19 oktober werd Aardenburg bevrijd, op 20 oktober stonden de Canadezen reeds voor Oostburg en de volgende dag werd Breskens veroverd. Ondertussen lagen Knokke, Heist, Westkapelle en Ramskapelle, Sluis, Sint-Anna, Hoeke en Oostkerke bijna permanent onder vuur. Vele vluchtelingen trokken naar Knokke.

De Duitsers trokken zich terug en hun laatste verdedigingslinie bestond uit het afleidingskanaal van Retranchement, de Damse Vaart en de afleidingsvaarten vanaf de verwoeste Syphon tot Zeebrugge. Het grootste gevaar voor hen kwam echter uit het oosten. De Canadezen moesten er ook rekening mee houden dat in het laatste stuk bezet gebied heel veel burgers samengetroept waren.

Op 29 oktober bereikten de Canadezen Cadzand en de volgende dag stonden zij in het Retranchement. De Duitsers hadden de bruggen over het Uitwateringskanaal verwoest en hadden zich achter het kanaal verschanst. Verkenners staken het kanaal over en vormden een bruggenhoofd waarna de genie een baileybrug over het water legde. Vrij snel bereikten de Canadezen de wijk De Vrede. Van daaruit volgden zij de Graaf Jansdijk en de Paulusdijk naar de Oosthoek. Op die weg werden zij herhaaldelijk beschoten. In die sector maakten ze een 400-tal Duitse soldaten krijgsgevangen.

De Canadezen in de Oosthoek werden gecontacteerd door de plaatselijke weerstand die hen vroeg om Knokke niet plat te bombarderen. Een mogelijk bombardement op Knokke werd hierdoor afgelast. De bevrijders trokken op 1 november 1944 door tot de bunkers van het Binnenhof waar generaal Eberding zijn hoofdkwartier had gevestigd. De generaal gaf zich zonder veel problemen over.

Diezelfde dag trok een ander Canadees regiment door Sluis, Sint-Anna-ter-Muiden en Westkapelle. Op de avond van 1 november waren nog enkel Duinbergen, Heist en Zeebrugge bezet gebied.

Een belangrijk verdedigingspunt van de Duitsers was aan de Duinenresidence in Duinbergen. De strijd om de residentie was zeer hevig met verschillende doden en gewonden. Van Duinbergen trok men verder naar Heist en Zeebrugge, die tegen de avond waren bevrijd waardoor de operatie "Switch Back" werd beëindigd.  De bevrijding van de Schelde Pocket had 207 Canadese officieren en 3.443 manschappen gekost. De Duitsers telden ca. 5.200 krijgsgevangenen en ca. 5.000 doden.