>Sincfala Museum van de Zwinstreek
Sincfala,
Museum van de Zwinstreek
HomeVirtueel bezoekBezoekerscentrumHeropbloeienUrbanisatie geeft een nieuw gezicht aan de Oostkust

Grootscheepse verkavelingen in de 19de eeuw

In de tweede helft van de 19de eeuw doet het toerisme zijn intrede. Eerst in Oostende. Daarna schuift het oostwaarts via Blankenberge naar Heist, bekend voor familievakanties, ook bij buitenlanders. Knokke is dan een trefplaats voor uitstapjes te voet of met de ezel. Ontwikkelingsmaatschappijen bouwen er in de 20ste eeuw een riante badstad. Veel stedelingen op zoek naar gezonde zeelucht en vermaak komen zich vestigen in Knokke of hebben er een tweede woning.

Er wordt eerst gewerkt aan het verbeteren van de algemene infrastructuur: plaveien van de straten, aanleg van riolering, openbare verlichting… Een belangrijk toeristisch luik hiervan was de bouw van een mooie en brede stenen zeedijk. In Heist beginnen de werkzaamheden in de periode 1867-1874 en in Knokke vanaf 1890. De bestaande dorpskernen van Heist en Knokke worden te klein voor het stijgend aantal toeristen. In Heist verschuift het dorp in noordelijke richting naar de zee toe. In 1875 wordt daar een nieuwe en grotere kerk ingewijd.

In Knokke wordt een groot gebied in de omgeving van de huidige Lippenslaan aangekocht door het consortium Verwee-Van Bunnen-Dumortier. Zij geven architect Baes de opdracht om een mooi plan voor het gebied te ontwerpen. Het fantastische plan, met veel exotische en oosterse invloeden, wordt nooit uitgevoerd (Prent plan Jean Baes). Daarna worden in het gebied een aantal straten in een dambordpatroon getrokken.

Prent plan Jean Baes
Tekening van de Brusselse architect Jean Baes in Le Globe Illustré (1887). Baes wil geen lintbebouwing in Knokke, maar een plein met een kursaal in Moorse stijl, naast een vuurtoren en een pier, en daarrond in de duinen een villapark. Het plan is nooit uitgevoerd, maar urbanist Stübben neemt het villa-idee later over in 'Het Zoute'.

De Duitse urbanist Joseph Stübben krijgt in 1901 de opdracht om in het duinengebied tussen Heist en Knokke een tuin-badplaats te ontwerpen. In 1902 wordt die badplaats officieel ingehuldigd en kreeg het de naam Duinbergen.

De Compagnie du Zoute wordt in 1908 opgericht en volgde het geslaagde voorbeeld van Duinbergen. Architect Stübben krijgt de nieuwe opdracht om Het Zoute te ontwerpen. De huidige villawijk Het Zoute wordt nog steeds gekenmerkt door een aantal uitgangspunten van Stübben: veel groen, huizen gebaseerd op de Vlaamse hoevestijl (witgeschilderde muren, rode of rieten daken…), een hiërarchie van wegen (brede en rechte wegen t.o.v. kleine kronkelende paden), behoud van de natuurlijke niveauverschillen…

Het urbanistisch sluitstuk wordt gevormd door de aanleg van de baai van het Albertstrand, die ontstaat toen de beschadigde dijk tussen Knokke en Duinbergen 80 meter landinwaarts worden aangelegd. In het gebied achter de dijk wordt het Zegemeer gegraven (1924) en bouwt men het prestigieuze Pavillon du Lac (1926 - op de plaats van het huidige hotel La Réserve) en het Casino (1930).

Plannen en gebouwen

Stedebouwkundige plannen

Plan Knokke-centrum
Verkavelingsplan van het centrum van Knokke door het consortium Verwee, Van Bunnen en Dumortier. De ontwikkeling begint al op het einde van de 19de eeuw: het eerste verkoopkantoor dateert van 1888. Langs de grote assen, Leopoldlaan, Lippenslaan, Kustlaan en Dumortierlaan, liggen de straten in dambordpatroon.

Plan Société Anonyme de Duinbergen
De Duitse stedenbouwkundige en architect Joseph Stübben ontwerpt een tuinwijk voor de Société Anonyme de Duinbergen (1901). Hij spaart de duinen en bouwt er vrijstaande villa's volgens een stratenplan dat aansluit bij het landschap.

Plan Compagnie Immobilière le Zoute
Aangemoedigd door de succesvolle verkaveling van een duingebied door de groep rond kunstschilder Verwee bouwt de Compagnie Immobilière le Zoute (1908) van de familie Lippens in de Zoutepolder een “cité jardin” met villa's en sportterreinen voor een kapitaalkrachtig publiek.

Plan Société Anonyme Knocke-Duinbergen "Extension"
Het duingebied tussen het zich snel ontwikkelende centrum van Knokke en het jonge Duinbergen wordt vanaf 1920 verkaveld door de Société Anonyme Knocke-Duinbergen "Extension" rond de Antwerpse familie Nellens. In 1925 wordt de zeedijk landinwaarts heropgetrokken en ontstaat er een mooie baai met het Albertstrand.

Plan Société Immobilière Albert-Plage
De Société Immobilière Albert-Plage graaft in 1924 het "Zegemeer" en bouwt er een hotel, Pavillon du Lac, in 1948 omgevormd tot La Réserve. In 1930 bouwt architect Leon Stijnen bij het Albertstrand een casino, waar internationale artiesten optreden. Na de Tweede Wereldoorlog maakt Gustave Nellens er een cultuurtempel van.

 

Maquettes van huizen

Le Paquebot - 1934
Sparrendreef, Knokke - architect Louis Herman De Koninck
Villa in cottage-stijl
Begin jaren 20 - Ysayelaan, Knokke - architect Florimond Vervalcke
Zwart Huis - 1924
Dumortierlaan, Knokke - architect Huib Hoste