>Sincfala Museum van de Zwinstreek
Sincfala,
Museum van de Zwinstreek

De Tachtigjarige Oorlog

In de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) vormt het Zwin een frontlinie tussen de Spaanse troepen, gelegerd in de Zuidelijke Nederlanden, en het Staatse leger van de Noordelijke Nederlanden. Een geducht wapen van beide partijen is het doorsteken van de dijken. Deze inundaties richten grote vernielingen aan in de polders. Het verkeer op het Zwin wordt bemoeilijkt door de aanleg van vestingen en forten op beide oevers. De Vrede van Munster in 1648 erkent de militaire linie als staatsgrens. Nu nog vormt ze de grens tussen België en Nederland.

Maquette Fort Isabella

De Spanjaarden bouwen het Isabellafort in 1622. Het is een typisch voorbeeld van de nieuwe vestingbouw van de Tachtigjarige Oorlog. De bastions op de aarden wallen worden zodanig opgetrokken dat het onmogelijk is om het veelhoekige fort ongemerkt te naderen. Buiten de gracht ligt het glacis, een boomloos, zacht hellend vlak waarop de aanvaller geen dekking vindt. De verdediger van de vesting kan zich ongemerkt opstellen en verplaatsen achter de wallen aan beide zijden van de gracht.

Soldaten

Musketier
Musketiers rukken op naast de piekeniers. Hun musketten zijn zware en riskante vuurwapens. Het laden van een musket duurt bijna twee minuten. Daarom moeten de musketiers elkaar voortdurend afwisselen.

Piekenier
Piekeniers zijn elitetroepen en krijgen meer soldij. Hun belangrijkste wapen is een houten lans van vier tot vijf meter lang met een ijzeren punt. Als bescherming dragen ze een kuras met ijzeren platen die hals, borst, rug en dijen bedekken.

Rondassier
Rondassiers zijn de stoottroepen van de infanterie. Ze dragen een zwaar, rond ijzeren schild en een slagzwaard. Ze vormen de lijfwacht van de bevelhebbers van de Staatse troepen en worden tijdens een veldslag ingezet waar de strijd het hevigst is.

Helmen en kogels

Gesloten helm

Spaanse morion helm

Cabasset helm

Kanonskogels

zeeslag-voor-sluis-1603Zeeslag bij Sluis (1603)

De met roeiers bemande Spaanse galeien, onder commando van Spinola, profiteren van de windstilte om aan te vallen. Maar de Staatse vloot, bestaande uit enkele galeien en meerdere zeilschepen, kan de aanval afslaan met hulp van admiraal Haultain uit Vlissingen.

Kaart Lucas Horenbault
De Zwindijken zijn kwetsbaar voor sabotage. Strategisch doorgestoken dijken veroorzaken inundaties. Deze overstromingen veroorzaken veel schade aan de landbouw in de polders. De kaart toont de situatie begin 17de eeuw, net voor de twaalf jaar durende wapenstilstand van1609 tot 1621.

Penningen
Grote penning Sluis 1604

Kleine penning van Sluis

Flandria Borealis
De gravure toont de reikwijdte van het strijdtoneel in 1604. Achthonderd Staatse schepen landen bij Cadzand om Oostende terug te winnen. Na een mislukte poging maken de Staatse troepen een omtrekkende beweging en veroveren achtereenvolgens Aardenburg en Sluis. Oostende blijft echter in Spaanse handen.

Slusa Expugnata
De kaart van Blaeu dateert uit 1649, maar verhaalt het beleg van Sluis in 1604. De Staatse troepen sluiten de stad af met een gordel van versterkingen. Ze blokkeren de uitweg langs het Zwin met hun schepen en hongeren de Spaanse bezetter uit. Bij hun aftocht laten de Spanjaarden in Sluis zo'n 1400 uitgemergelde slaven achter.

Caerte van 't Vrye
Na het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) leggen de Spanjaarden zich nog niet neer bij het verlies van Sluis. Om hun troepen snel naar het front over te brengen, graven ze in 1622 buiten het bereik van de Staatse forten een doorgang naar het Zwin: Des Vyants nieuwe vaert. Enkele forten (de nummers 8 tot 16 op de kaart) verkeren in slechte staat.

Kaerte van Sluys, het Zwin ende de Schansen aen weder Syden
In 1627 graven beide partijen zich in rond Sluis en op de oevers van het Zwin. Op de linkeroever bereiden de Spanjaarden een aanval op Cadzand voor en verdedigen ze zich tegen de rooftochten van de “moeskoppen”, die de oogst komen stelen. Op de rechteroever zijn de Staatsen op hun hoede voor een Spaanse inval.

De Zwinhavens | Heropbloei in de Zwinstreek